Terwijl talloze video's katten laten rollen, spinnen en stoeien op kattenkruid, vragen veel eigenaren van gezelschapsdieren zich af wat deze plant zo boeiend maakt. Is het veilig? Reageert elke kat? En wat houdt wetenschappers geïntrigeerd? Deze gids geeft antwoord op deze vragen en meer.
Kattenkruid, wetenschappelijk bekend als Nepeta cataria, is een overblijvend kruid uit de muntfamilie. Het groeit in gematigde streken van Noord-Amerika, Europa, Azië en Nieuw-Zeeland en kan gemakkelijk in tuinen of potten worden gekweekt. De droogtetolerante plant wordt wel een meter hoog, bloeit van de late lente tot de herfst en heeft vierkante stengels, lavendelbloemen en lichtgroen tot grijsgroen blad.
oysy/Bigstock
Het gedrag dat katten vertonen na het ruiken van kattenkruid wordt veroorzaakt door een iridoïde verbinding genaamd nepetalacton. “Wanneer katten kattenkruid ruiken, bindt nepetalacton zich aan receptoren in hun neusweefsel en stimuleert het sensorische neuronen die een reactie in de hersenen veroorzaken – met name de amygdala en hypothalamus, die emoties en gedrag controleren”, legt Nita Vasudevan uit, een dierenarts bij Embrace Pet Insurance, gevestigd in Orlando, Florida. Deze interactie veroorzaakt rollen, wrijven, vocaliseren en uitbarstingen van energie die ongeveer tien tot vijftien minuten duren.
Kym MacKinnon/Shutterstock
Naast de virale capriolen heeft nepetalacton ook muggenafstotende eigenschappen. “Er is aangetoond dat het muggen afschrikt, die hartworm kunnen overbrengen en de jachtfocus van een kat kunnen verstoren”, zegt Dr. Mikel Maria Delgado, een wetenschapper en kattengedragsexpert bij Feline Minds in Sacramento, CA. Wanneer een kat tegen kattenkruid wrijft, bedekken de oliën van de plant de vacht, waardoor een natuurlijk insectenschild ontstaat.
Een studie gepubliceerd in Science Advances in januari 2021 toonde aan dat wrijven met kattenkruid of zilverranken – een alternatieve plant – chemische bescherming biedt tegen muggenbeten. Later onderzoek heeft een soortgelijke afstoting tegen vliegen, termieten, kakkerlakken, teken en mijten gedocumenteerd.
Niet elke kat reageert op kattenkruid. Uit genetische tests blijkt dat ongeveer dertig tot vijftig procent van de katten weinig tot geen reactie vertoont. Josh Wiesenfeld, een huisdierenexpert in Santa Monica, CA en oprichter van Boxiecat, legt uit dat gevoeligheid een autosomaal dominant patroon volgt, wat betekent dat een kitten slechts één kopie van het ‘kattenkruidgen’ nodig heeft om te reageren.
Grote katachtigen zijn ook niet vrijgesteld. Medewerkers van het Big Cat Rescue Center in Arkansas melden dat de meeste van hun tijgers, leeuwen, bergleeuwen, lynxen en bobcats een euforische reactie ervaren op wekelijkse kattenkruidtraktaties. Bezoek bigcatrescue.org om video's te zien van deze majestueuze dieren die rollen van genot.
Jonge kittens reageren doorgaans pas als ze tussen de drie en zes maanden oud zijn, en sommige oudere katten reageren mogelijk ook niet. “Als een kat niet reageert, is dat geen probleem; hij mist simpelweg de genetische gevoeligheid of bevindt zich in een niet-reagerende levensfase”, zegt Wiesenfeld.
Scalia Media/Shutterstock
De effecten op de mens zijn onduidelijk. Historisch gezien werd kattenkruidthee gebruikt om de spijsvertering te bevorderen, congestie te verminderen, angst te verzachten en de slaap te bevorderen, maar wetenschappelijk bewijs ontbreekt. Sommige mensen hebben geprobeerd het te roken, hoewel het doorgaans slaperigheid veroorzaakt in plaats van stimulatie.
Honden ervaren echter een licht kalmerend effect als ze kattenkruid binnenkrijgen, terwijl de meeste andere dieren geen reactie vertonen.
De euforie duurt ongeveer tien tot vijftien minuten, waarna katten een refractaire periode ingaan waarin ze tijdelijk immuun zijn voor de invloed ervan. Deze resetfase duurt doorgaans ongeveer dertig minuten, waardoor overstimulatie wordt voorkomen.
Te vaak kattenkruid gebruiken kan de reactie van een kat na verloop van tijd verminderen. "Ik raad aan om het als traktatie te geven, maximaal één of twee keer per dag", zegt Stephen Quandt, specialist in kattengedrag in New York City.
Bij katten die het ‘kattenkruid-gen’ bezitten, kan het kruid, afhankelijk van het individu, euforie, speelsheid of een rustige ontspanning veroorzaken. Aimee Warner, een dierenarts in Londen voor de Britse huisdierverzekeringsmaatschappij Waggel, raadt aan om kattenkruid op te nemen in verrijkingsstrategieën:strooi het op krabpalen, speelgoed of hervulbare zakjes om spelen en beweging aan te moedigen.
Omdat kattenkruid nieuwe objecten aantrekkelijker maakt, kan het de verveling helpen verminderen en onderzoek stimuleren. Het is ook nuttig in opvangcentra om stress te verlichten en de natuurlijke activiteit van angstige of depressieve katten te bevorderen.
Yeowww's Mo Betta Fish kattenspeeltje is gevuld met biologisch geteelde kattenkruid om de speeltijd naar nieuwe hoogten te brengen. Gekreukelde stof zorgt voor extra plezier. ($8, yeowww.com)
Hoewel de hoge energievertoning lijkt op een door drugs veroorzaakte toestand, is kattenkruid natuurlijk, niet giftig en vrij van bijwerkingen op de lange termijn. Het is in klinische zin niet verslavend; katten ontwikkelen geen afhankelijkheid of terugtrekking. Sommige katten kunnen er echter een aangeleerde voorkeur voor tonen.
Bij het eerste gebruik moet toezicht worden gehouden, aangezien intense stimulatie kan leiden tot tijdelijke agressie of overstimulatie. Joey Lusvardi, adviseur kattengedrag bij Class Act Cats in Minneapolis, MN, adviseert dat als een kat agressie vertoont, een professional moet worden geraadpleegd voordat hij kattenkruid gebruikt.
Hoewel katten in toxicologische zin geen overdosis kunnen nemen, kan het consumeren van grote hoeveelheden, zoals het kauwen door een zakje, milde maag-darmklachten veroorzaken, zoals braken of diarree. Deze effecten zijn tijdelijk. Door kattenkruid in een stevige, luchtdichte verpakking te bewaren, blijft het buiten het bereik van nieuwsgierige huisdieren.
Warner waarschuwt tegen het gebruik van kattenkruid bij katten met een voorgeschiedenis van epileptische aanvallen of andere neurologische aandoeningen.
Dit artikel verscheen oorspronkelijk in het bekroonde tijdschrift Modern Cat. Abonneer u vandaag nog!
