De ziekte van Cushing – ook wel bekend als het syndroom van Cushing of hyperadrenocorticisme – wordt beschouwd als de meest voorkomende hormonale stoornis bij honden van middelbare en oudere leeftijd. Deze aandoening kan veel systemen in het lichaam abnormaal beïnvloeden en de levensduur van getroffen honden verkorten. Gelukkig is er een behandeling beschikbaar en door de symptomen van de ziekte van Cushing bij honden vroegtijdig te herkennen, kunt u uw pup de hulp geven die hij nodig heeft.
De ziekte van Cushing is een aandoening die ervoor zorgt dat de bijnieren te veel van het hormoon cortisol afscheiden. Overmatige uitscheiding van cortisol wordt meestal veroorzaakt door een kleine, langzaam groeiende, doorgaans goedaardige tumor in de hypofyse, of zeldzamer door een vaak kwaadaardige tumor in een bijnier.
De symptomen van de ziekte van Cushing bij honden kunnen ook worden veroorzaakt door overmatige of langdurige toediening van corticosteroïden – meestal prednison, prednisolon of triamcinolon.
Verschillende soorten ziekte van Cushing worden op verschillende manieren behandeld:
De ziekte van Cushing heeft doorgaans zeer herkenbare symptomen en gedraagt zich bij de meeste honden meestal op dezelfde manier. Hoe ernstig de symptomen zijn, hangt af van hoe lang de hond al last heeft van de ziekte van Cushing en hoeveel overtollig cortisol er in zijn systeem circuleert. Hoe eerder u deze ziekte oploopt, hoe minder slijtage het lichaam van uw hond heeft en hoe sneller hij met de juiste behandeling weer normaal kan worden.
Om u te helpen tekenen en symptomen van de ziekte van Cushing bij uw hond op te sporen, hebben we deze in twee categorieën onderverdeeld.
Verhoogde eetlust. We weten dat overmatige cortisolspiegels bij mensen de eetlust stimuleren en tot gewichtstoename leiden. Hetzelfde lijkt te gelden voor honden. Omdat insuline voor een deel de honger en het verzadigingsgevoel reguleert, kunnen de mechanismen die dit veroorzaken mogelijk verband houden met insulineresistentie als gevolg van een aanhoudend hoge bloedsuikerspiegel, die het gevolg is van een te hoog cortisolgehalte. Bovendien worden vethormonen die de honger onder controle houden, verstoord door cortisol.
Meer plassen. Overmatig cortisol remt ADH, een hormoon dat door de nieren wordt uitgescheiden om urine te concentreren om lichaamswater te besparen. Honden die getroffen zijn door de ziekte van Cushing plassen dus doorgaans meer dan normaal.
Toegenomen dorst. Omdat honden met de ziekte van Cushing meer plassen dan normaal, zijn ze chronisch uitgedroogd, waardoor ze meer drinken dan normaal.
Gedragsveranderingen. Cortisol functioneert ook als een vecht- of vluchthormoon en vertelt het lichaam wanneer het moet slapen en wanneer het wakker moet worden. Chronisch verhoogd cortisol bij honden kan angst, overmatig likken aan oppervlakken zoals de vloer, prikkelbaarheid, tempo en abnormale slaappatronen veroorzaken.
Toegenomen hijgen. Er zijn verschillende redenen waarom Cushing hijgen bij honden veroorzaakt. Honden met Cushing hebben verzwakte ademhalingsspieren. In combinatie met een vergrote lever die ervoor zorgt dat het middenrif niet goed uitzet en abnormale vetophopingen in de borstkas, resulteert dit in ademhalingsmoeilijkheden en meer hijgen. Bovendien kan verhoogde angst ook hijgen veroorzaken.
Toegenomen haaruitval en dunner wordend haar. Overmatig cortisol verstoort de haargroei, wat kan leiden tot dunner haar en haaruitval. Angst kan ook leiden tot meer afscheiding.
Potbuik. Na verloop van tijd verzwakt cortisol de spieren, inclusief de buikspieren. Dit, plus een vergrote lever die geassocieerd wordt met de ziekte van Cushing, veroorzaakt een hangende buik.
Haaruitval. Omdat cortisol de haargroei verstoort, beginnen honden kale plekken en haaruitval te ontwikkelen, flankalopecia genaamd, meestal aan beide zijden van hun lichaam.
Huidveranderingen. Een te hoog cortisolgehalte verstoort in de loop van de tijd de normale groei van huidcellen en kan veel huidveranderingen veroorzaken, waaronder verhoogde pigmentatie, dunne huid, overmatige blauwe plekken, testiculaire atrofie, mee-eters, bacteriële infecties, verharding van de huid (calcinosis cutis) en langzame wondgenezing.
Urineweginfecties. Omdat een verhoogd cortisol een negatieve invloed heeft op het immuunsysteem, zijn honden vatbaarder voor virale en bacteriële infecties die ze normaal gesproken zouden hebben bestreden. De meest voorkomende zijn huid- en urineweginfecties.
Obesitas. Omdat honden met de ziekte van Cushing meer eten, minder bewegen en een veranderde stofwisseling hebben, hebben ze de neiging snel aan te komen.
Zwakte. Na verloop van tijd verzwakt cortisol de spieren en zorgt ervoor dat ze krimpen. Honden met Cushing hebben vaak wankele achterpoten en een verminderd uithoudingsvermogen.
Hoge bloeddruk. Metabolische, hormonale en elektrolytenonevenwichtigheden bij Cushing kunnen ertoe leiden dat een hond een verhoogde bloeddruk heeft. Dit veroorzaakt extra slijtage aan het cardiovasculaire systeem, de lever en de nieren, en kan een hond ook vatbaar maken voor beroertes, bloedstolsels en andere problemen. Bovendien kan een hoge bloeddruk ervoor zorgen dat een hond zich angstig voelt.
Verlamming. Overmatig cortisol kan ook schade aan de aangezichtszenuwen veroorzaken, wat resulteert in een hangend, scheef uiterlijk op het gezicht van uw hond. Bijkomende tekenen die verband houden met gezichtszenuwverlamming kunnen zijn:rommelig eten, voedsel laten vallen, extreem kwijlen, onvermogen om een ooglid te sluiten en afscheiding uit het aangedane oog. Dit komt niet vaak voor bij honden.
Als u deze tekenen en symptomen opmerkt, is er vaak geen sprake van een noodsituatie, maar van urgentie. U kunt het beste zo snel mogelijk uw dierenarts bellen voor een consultatie en lichamelijk onderzoek voor uw hond.
Uw dierenarts wil eerst een anamnese van u opvragen (wat u thuis heeft opgemerkt en hoe lang dit al speelt). Ze zullen dan een volledig lichamelijk onderzoek uitvoeren en een aantal basistests uitvoeren, waaronder:
Met deze tests wordt niet specifiek de ziekte van Cushing gediagnosticeerd, maar ze kunnen andere problemen uitsluiten die veel van dezelfde klinische symptomen kunnen veroorzaken, zoals diabetes, nierziekten en leverproblemen.
Als uw dierenarts de ziekte van Cushing vermoedt, willen ze doorgaans aanvullende bloedtesten uitvoeren. De meest voorkomende test wordt een ACTH-stimulatietest genoemd, waarbij wordt onderzocht hoe de hormonen van uw hond reageren op een injectie met een hormoon genaamd ACTH. Het is een zeer gevoelige test voor de ziekte van Cushing en duurt slechts één tot twee uur. Andere aanbevolen tests zijn onder meer dexamethason-suppressietests, een cortisol-creatinine-ratiotest in de urine of het meten van de ACTH-waarden van uw hond.
Hoewel al deze tests kunnen bepalen of uw hond de ziekte van Cushing heeft, kunnen ze geen onderscheid maken tussen hypofyse- en bijnieraandoeningen. Om erachter te komen welke vorm uw pup heeft, kan uw dierenarts ook beeldvorming met een echografie van de buik aanbevelen. Hierin kunt u specifiek zien of uw hond medicijnen nodig heeft voor een hypofyseaandoening of een operatie voor een bijnieraandoening.
Gelukkig is de ziekte van Cushing een veel voorkomende hormonale aandoening bij honden, en deze reageert zeer goed op de behandeling. Als u deze symptomen bij uw hond opmerkt, zoek dan zo snel mogelijk hulp om hem weer op weg naar herstel te helpen.
