Blaaskanker bij katten komt zeer zelden voor. Hierdoor leren we nog steeds veel over blaaskanker bij katten, en veel van wat we weten is geëxtrapoleerd uit de bevindingen over blaaskanker bij honden en mensen. Bij katten die kanker aan de urinewegen ontwikkelen, is de blaas de tweede meest voorkomende plaats, waarbij lymfoom van de nieren (nierlymfoom) de meest voorkomende urinewegkanker bij katten is.
Hoewel blaaskanker bij katten zeldzaam is, hoeft u deze diagnose niet alleen onder ogen te zien. Hier leggen we de oorzaken, symptomen en behandelingsopties uit die u kunt verwachten als bij uw katachtige familielid de diagnose blaaskanker wordt gesteld.
Onze huisdieren kunnen goedaardige poliepen in de blaas ontwikkelen, en ze kunnen tumoren ontwikkelen in andere delen van de urinewegen, zoals de nieren, urineleiders (buizen van de nieren naar de blaas) en urethra (buis van de blaas naar de buitenkant van het lichaam). Als we het hebben over blaaskanker, bedoelen we specifiek kwaadaardige tumoren van de blaas.
Bij zowel katten als honden wordt de meest voorkomende kanker van de urineblaas transitioneel celcarcinoom (TCC) genoemd. Deze tumor ontstaat uit de cellen die de blaas en een deel van de urethra bekleden. Hoewel deze tumor bij honden bijna altijd in de lagere hals van de blaas wordt aangetroffen, is de plaats van een blaastumor bij katten variabeler. Dit betekent dat we er niet van kunnen uitgaan dat een tumor geen TCC is, alleen maar omdat hij zich ergens anders in de blaas bevindt.
Andere soorten kanker kunnen de urineblaas aantasten, zoals rhabdomyosarcoom of lymfoom. Hoewel we ons vooral zullen concentreren op TCC bij katten, hebben andere vormen van blaaskanker vergelijkbare symptomen en vergelijkbare behandelmethoden (chirurgie versus chemotherapie versus NSAID's).
Wanneer bij een kat de diagnose blaaskanker wordt gesteld, zal de dierenarts stadiëring willen uitvoeren. Bij het stadiëren zullen ze de primaire tumor meten, bepalen of de kanker zich in nabijgelegen lymfeklieren bevindt en controleren op verspreiding (metastase) naar andere organen. Bijkomende gebieden waarvan bekend is dat transitioneel celcarcinoom zich verspreidt, zijn onder andere de longen, lymfeklieren, buikwand, nieren, pancreas en lever.
TCC bij katten beschikt momenteel niet over een eigen gevalideerd stadiëringssysteem. Er is een vorm van stadiëring van de Wereldgezondheidsorganisatie, het TNM-stadiëringssysteem, gericht op de primaire tumor (T), lymfeklieren (N) en metastasen op afstand (M). Indien gewenst kan hiermee een specifiek stadium voor de tumor worden bepaald.
Stadiëring omvat meestal beeldvorming, zoals röntgenfoto's van de buik en borst, abdominale echografie en mogelijk een CT-scan. Toegankelijke lymfeklieren kunnen worden afgezogen met een naald om cellen te verzamelen om te onderzoeken of er aanwijzingen zijn voor verspreiding, hoewel aspiratie van lymfeklieren in de buik niet wordt aanbevolen als TCC wordt vermoed.
Het is momenteel niet bekend welk percentage katten een gemetastaseerde ziekte heeft wanneer ze voor het eerst worden gediagnosticeerd, hoewel volgens sommige schattingen ongeveer 20 procent van de katten zich al heeft verspreid.
De oorzaak van blaaskanker bij katten is nog niet volledig duidelijk. Gebruikmakend van wat we weten over blaaskanker bij honden en mensen, kunnen enkele van de mogelijke bijdragende factoren zijn:
De symptomen van blaaskanker bij katten lijken vaak op andere, meer voorkomende aandoeningen, zoals een urineweginfectie, kattenziekte van de lagere urinewegen (FLUTD) of blaasstenen. Het is belangrijk om er niet meteen van uit te gaan dat uw kat kanker heeft als u deze symptomen opmerkt, maar als de klinische symptomen ondanks behandeling voor infectie en ontsteking niet verdwijnen, is blaaskanker een mogelijke diagnose.
Symptomen zijn onder meer:
Het worstcasescenario is dat de blaastumor de urethra of een urineleider blokkeert. Als de urethra verstopt is, kan uw huisdier niet plassen. Hierdoor lopen ze risico op blaasruptuur en nierfalen. Als de urineleider geblokkeerd is, kan de urine niet van de nier naar de blaas stromen, waardoor de nier groter zou worden en zou falen.
Als uw kat luidruchtig is in de kattenbak, maar weinig tot geen urine produceert, een vergrote buik lijkt te hebben, lusteloos begint te worden, zijn eetlust verliest of moet overgeven, dan is een bezoek aan een dierenarts noodzakelijk. Houd er rekening mee dat zelfs met deze symptomen de kans groter is dat uw kat een urinewegblokkade krijgt als gevolg van FLUTD dan dat hij blaaskanker krijgt.
Om blaaskanker bij een kat te diagnosticeren, zal uw dierenarts beginnen met een lichamelijk onderzoek. Ze zullen tests willen uitvoeren om de meest voorkomende oorzaken van urinaire afwijkingen uit te sluiten. Dit kan een urineonderzoek met cultuur, bloedonderzoek, abdominale röntgenfoto's en abdominale echografie omvatten. Als uw huisdier verstopt lijkt te zijn vanwege FLUTD (komt vaker voor bij mannen), zal uw dierenarts waarschijnlijk proberen een urinekatheter in te brengen om de obstructie te verlichten.
Als uw huisdier aanwijzingen heeft voor een urineweginfectie maar geen blaasstenen, zal uw dierenarts doorgaans beginnen met het behandelen van de infectie. Als de klachten niet verbeteren of snel terugkeren, moet blaaskanker als uitgesloten worden beschouwd.
Nogmaals, FLUTD bij katten veroorzaakt veel dezelfde symptomen als zowel een infectie als een blaastumor, maar het komt vaker voor dan deze aandoeningen. Als uw dierenarts geen bewijs van een infectie vindt, maar er wel bloed in de urine zit, is de kans veel groter dat uw huisdier FLUTD heeft dan blaaskanker. Hij of zij kan u aanraden over te stappen op een urinedieet op recept en de stressoren in de omgeving van uw kat te verminderen.
Een echografie wordt aanbevolen om de aanwezigheid van een tumor of stenen uit te sluiten die niet op röntgenfoto's zijn gedetecteerd. Sommige dierenartsen kunnen een speciaal contrastonderzoek uitvoeren waarbij een contrastkleurstof die op röntgenfoto's kan worden gevisualiseerd, in de blaas wordt geïnjecteerd.
Bij katten is de meest gebruikelijke manier om een biopsie van de tumor te krijgen een buikoperatie. Dit komt omdat ze een zeer kleine urethra hebben, waardoor cystoscopie (een camera door de urethra in de blaas brengen) of het gebruik van een katheter om een monster te verzamelen vrijwel onmogelijk kan zijn.
Als uw dierenarts op een echo een tumor ziet, kan het verleidelijk zijn om een naald in de tumor te steken om een paar cellen op te zuigen in plaats van een operatie uit te voeren om een monster te verzamelen. Bij vermoedelijke transitionele celcarcinomen wordt dit niet aanbevolen. Het is bekend dat TCC langs naaldsporen beweegt, waardoor de tumor zich naar andere delen van het lichaam kan ‘zaaien’. Dit is een bekend verschijnsel bij honden en er zijn berichten dat de lichaamswand van katten ook via deze veronderstelde methode wordt aangetast.
Als we denken aan de behandeling van blaaskanker bij katten, concentreren we ons doorgaans op chirurgie, het gebruik van niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's) en chemotherapie.
Een operatie kan worden uitgevoerd als de tumor klein is en beperkt is tot het lichaam van de blaas. De urineleiders en urethra verbinden zich met de blaas in het nekgebied, waardoor een operatie vaak onmogelijk wordt als de tumor zich in de hals van de blaas bevindt. Hoewel de meeste TCC's nog steeds terugkeren na verwijdering van de tumor, heeft een operatie momenteel het grootste potentieel om het leven te verlengen van alle bekende behandelingen.
Er is aangetoond dat het gebruik van NSAID’s de overleving bij katten met TCC verlengt. Naar verluidt kan het gebruik van orale piroxicam de overleving tot 6 maanden verlengen. De behandeling kan gecompliceerd worden door reeds bestaande aandoeningen, vooral chronische nierziekte bij oudere katten, waardoor NSAID’s als optie voor uw huisdier beperkt kunnen worden.
Er bestaan meerdere chemotherapieprotocollen, waarbij uw kat doorgaans elke paar weken voor een bepaald aantal behandelingen naar de oncoloog moet gaan. Bij chemotherapie kunt u van uw huisdier verwachten dat hij meerdere keren het bloedonderzoek ondergaat om er zeker van te zijn dat zijn lichaam de behandeling verdraagt. Chemotherapiemedicijnen resulteren in een verlaagd aantal witte bloedcellen, wat van invloed kan zijn op het vermogen van uw huisdier om infecties te bestrijden. Uw dierenarts zal er daarom voor willen zorgen dat het aantal witte bloedcellen niet te laag wordt voordat hij de volgende dosis chemotherapie geeft.
Belangrijk is dat chemotherapie bij huisdieren gericht is op het zo lang mogelijk verbeteren van de levenskwaliteit, en niet zozeer op het radicaal nastreven van genezing. Hierdoor verdragen onze huisdieren chemotherapie doorgaans veel beter dan mensen. U dient eventuele bijwerkingen aan uw dierenarts te melden, zodat deze ervoor kan zorgen dat uw kat zich tijdens het hele proces op zijn gemak voelt.
Uw dierenarts kan bestralingstherapie aanbevelen. Hoewel dit voor sommige huisdieren een goede optie kan zijn, vereist bestralingstherapie reizen naar een locatie waar de procedure wordt uitgevoerd (vaak een universiteit met een diergeneeskundeprogramma) en anesthesie elke keer dat de procedure wordt uitgevoerd. Voor sommige ouders van huisdieren is het onbetaalbaar vanwege de tijd, het geld en de reiskosten.
Radicale operaties, zoals het verwijderen van de gehele blaas, kunnen in theorie worden uitgevoerd. Bij deze operatie wordt de blaas verwijderd en worden de urineleiders vastgemaakt aan de dikke darm of de vagina. Doordat er geen blaas meer is om urine op te slaan, wordt de kat incontinent. Deze veranderde anatomie verhoogt ook aanzienlijk het risico op infectie. Deze huisdieren zullen vaak langdurige antibiotica en frequente bloedcontroles nodig hebben om ervoor te zorgen dat hun nieren goed functioneren. Omdat de urineleiders zulke kleine buisjes zijn, is het niet ongebruikelijk dat ze verstopt raken door littekens, wat uiteindelijk zou resulteren in nierfalen. Deze operatie wordt door de meeste dierenartsen niet aanbevolen.
De rol van stentplaatsing is niet goed bekend, maar kan een plaats hebben in de behandeling van TCC bij katten. In een onderzoek uit 2020 had 11,9 procent van de katten met blaaskanker betrokkenheid van de urethra, 11,9 procent had bewijs van obstructie van een urineleider en 5,1 procent had bewijs van zowel urethrale als ureterbetrokkenheid.
Stents in deze gebieden kunnen ervoor zorgen dat urine er doorheen blijft stromen, waardoor obstructie wordt voorkomen. Het plaatsen van stents is een zeer gespecialiseerde procedure, dus reizen is waarschijnlijk nodig als u een dierenarts kunt vinden die ervaring heeft met het plaatsen van stents.
Wanneer uw kat een blaastumor heeft, heeft hij een grotere kans op het ontwikkelen van een blaasontsteking. Uw huisdier moet regelmatig zijn urine controleren om er zeker van te zijn dat hij geen urineweginfectie ontwikkelt. Als dit gebeurt, heeft uw huisdier antibiotica nodig om de infectie te behandelen.
Als uw huisdier thuis is, zorg er dan voor dat hij gemakkelijk toegang heeft tot voedsel, water en kattenbakken. Het kan zijn dat uw huisdier meer aandrang heeft om te plassen. U kunt ongelukken helpen voorkomen door meerdere kattenbakken op gemakkelijk bereikbare plaatsen te plaatsen.
De overlevingstijden voor katten met blaaskanker zijn niet zo goed gedefinieerd als bij honden, maar uit een onderzoek onder 20 katten met TCC bleek een gemiddelde overlevingstijd van 261 dagen. Dit omvatte zowel katten die geen behandeling kregen, als katten die verschillende behandelprotocollen kregen. Uit een onderzoek uit 2020 bleek dat de gemiddelde overlevingstijd 155 dagen was.
Onbehandeld is de geschatte overleving 1-3 maanden. Medische behandeling (NSAID's en/of chemotherapie) heeft een geschatte overlevingstijd van 5-6 maanden. Als de locatie van de tumor een operatie mogelijk maakt, hebben katten die zowel een operatie als een medische behandeling ondergaan een geschatte overlevingstijd van 9-10 maanden.
Blaaskanker in het eindstadium bij katten gaat meestal gepaard met obstructie van de urethra of een urineleider, waardoor de urinestroom van de nier naar de blaas naar buiten het lichaam wordt verhinderd. Dit resulteert in nierfalen. Op dit moment kiezen veel ouders van huisdieren ervoor om hun katachtige familielid vreedzaam over te laten gaan via humane euthanasie.
De kosten voor de behandeling van blaaskanker bij katten zijn afhankelijk van de gekozen behandelingsmethode en kunnen variëren van ongeveer €2.000 tot €10.000. Een meer conservatieve behandeling zou beeldvorming omvatten om de aanwezigheid van een tumor te bevestigen, bloedonderzoek en urineonderzoek, en het gebruik van NSAID's. In dit scenario zou u ervoor zorgen dat uw huisdier zich op zijn gemak voelt en vervolgens voor euthanasie kiezen als de kwaliteit van leven een probleem wordt.
Zodra u chemotherapie toevoegt, zullen de kosten beginnen te stijgen. Elke behandeling met chemotherapie kost enkele honderden dollars, en het laboratoriumwerk moet vóór elke behandeling opnieuw worden gecontroleerd.
Als een operatie een optie is voor uw huisdier, kunt u ervan uitgaan dat dit enkele duizenden euro's aan de totale kosten zal toevoegen, vooral als de procedure door een specialist wordt uitgevoerd. Als een kat een operatie, NSAID's en chemotherapie krijgt, kijk je naar het hogere deel van de schatting.
Omdat we nog steeds veel leren over blaaskanker bij katten, weten we momenteel niet hoe we de ziekte kunnen voorkomen. Hoewel we niet kunnen garanderen dat TCC hierdoor wordt voorkomen, wordt een gezonde levensstijl altijd aanbevolen. Houd uw kat op een gezond gewicht, voer een gezond dieet en zorg ervoor dat hij altijd toegang heeft tot schoon, zoet water.
